Hammershus

Een van onze favoriete wandelingen op Bornholm is die van het plaatsje Vang naar Hammershus en weer terug. Het is een wandeling over soms moeilijk begaanbaar terrein, met veel uitstekende stenen op het pad, boomwortels en – als het nat is – gladde rotsen. Kortom, een goede conditie is vereist maar de wandeling is alleszins de moeite waard. 

Over het oude reddingspad (Redningssti)

Wij beginnen de wandeling altijd vanaf de parkeerplaats bij Finnedalen in Vang en lopen dan heen over het oude reddingspad (redningssti) langs de kust en na Hammershus bezocht te hebben weer terug door Slotslyngen. Met een bezoek aan Hammershus en het nieuwe bezoekerscentrum erbij trek je het beste een hele dag uit voor de wandeling. Omdat de kust hier uit steile rotsen bestaat, loopt het oude reddingspad tussen de 30 en 50 meter boven zeeniveau. Dit pad werd vroeger gebruikt om schipbreukelingen te kunnen redden en de scheepslading te kunnen bergen als een schip op de rotsen gelopen was. Aan de rechterkant van het pad gaat het terrein nog verder omhoog, tot 81 meter op Finnens Top. Aan de linkerkant is de zee en kun je bij helder weer de kust van Zweden zien.

Bij helder weer is links de kust van Zweden te zien (maar nu dus even niet).

Halverwege de wandeling krijg je opeens even een doorkijkje op Hammershus.

In de verte wordt Hammershus even zichtbaar

Eigenlijk is het een beetje gênant dat ik nu pas over Hammershus te spreken kom. Met de Rundkirker, de witte ronde kerken met het kegelvormige dak, is Hammershus hét merkteken van Bornholm. Het is de grootste borgruïne ten noorden van de Alpen. Let wel, niet de grootste borg maar de grootste ruïne van een borg. (De borg van Gotland is naar ik meen groter).

Stenen, boomwortels, gladde rotsen…

In het voorjaar voert de wandeling ons langs een zee van daslook (ramsløg), familie van de ui, bieslook en knoflook, waarvan je het loof goed als sla kunt eten.

Daslook

Opnieuw komt Hammershus in zicht.

Zicht op Hammershus, vanaf het stenige strand

Wanneer Hammershus gebouwd is en door wie, dat is niet geheel duidelijk. Archeologisch onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat Hammershus tenminste eind dertiende eeuw gebouwd is, maar vermoedelijk al eerder. Bornholm viel kerkelijk onder de aartsbisschop van Lund (in Zweden) en de eerste stenen kerken op Bornholm dateren van halverwege de twaalfde eeuw. Als bouwheer maakt de aartsbisschop van Lund een grote kans, die immers om zijn macht te consolideren en zijn geïnde belastingen (meestal in natura, het zg. tiendrecht) op te slaan toch iets van een versterkte borg nodig had.

Hammershus

Hoe dan ook, er is jarenlang strijd geweest tussen de deense koning en de aartsbisschop en de laatste heeft Hammershus aanvankelijk lange tijd in zijn bezit gehad. Maar uiteindelijk is Hammershus toch in handen van de koning gekomen, die er een garnizoen vestigde, er zijn belastingen inde en op liet slaan, er recht sprak en vonnissen liet uitvoeren. Er waren kerkers en er stonden twee galgen, een voor de terechtstelling van burgers en de andere voor militairen. Bij opgravingen zijn nog skeletten te voorschijn gekomen.

Voor de gewone Bornholmers was Hammershus dan ook een gehate burcht waar ze niet graag heengingen of mee van doen hadden.

Het nieuwe bezoekerscentrum bij Hammershus, voorjaar 2018 gereedgekomen

Hammershus vanaf de loopbrug naar het nieuwe bezoekerscentrum. Een stukje Oostzee is nog te zien.

Maquette en lichtshow van Hammershus in het bezoekerscentrum

Vanuit het nieuwe bezoekerscentrum

Nadat de uitvinding van het buskruit en het kanon de strategische waarde van een burcht als Hammershus sterk had aangetast, deed Hammershus nog enige tijd dienst als administratief centrum en staatsgevangenis. In 1743 verloor het ook die functies en raakte het in verval. Het werd door de staat en de bornholmers als steengroeve gebruikt. Veel materiaal is ook gebruikt voor de versterking van de vesting Christiansø. In 1822 kreeg het de status als monument.

Wie Hammershus bezoekt moet ook de eigenaardige rotspartij aan de voet van Hammershus gaan  bekijken. Sommigen zien er de kop van een leeuw in, anderen zien er kamelenhoofden in.

Leeuwekop of kamelenhoofden?

De zeldzame Strandkamille die alleen hier, op de rotsen aan de voet van Hammershus en op Christiansø voorkomt. Ik heb er een twintig kronenmunt naast gelegd, ter vergelijking.

De kamelenhoofden