39.836

Zoveel inwoners telde Bornholm op 1 januari 2015 volgens de registratie in het bevolkingsregister bij Bornholms Regions Kommune, de gemeente Bornholm. Daar zijn Joke en ik ook in meegeteld.

Op 1 januari 2014 waren dat er nog 40.305, een afname van 469 inwoners. Dit ondanks de aankomst van enkele honderden asielzoekers in het afgelopen najaar.

Het bevolkingsaantal bereikte een hoogtepunt in 1965 toen er 48.620 inwoners op Bornholm waren. Dat was ook ongeveer het jaar dat ik voor het eerst op Bornholm kwam. Vijftig jaar geleden dus.

Het is vooral de jeugd die wegtrekt. Behalve voor middelbaar beroepsonderwijs in een beperkt aantal sectoren ben je voor al het andere beroeps- en hoger onderwijs aangewezen op ‘derovre’ (=daarginds), het vasteland als het ware. En als je je opleiding daar eenmaal voltooid hebt, dan is er in jouw vak op Bornholm in de regel geen emplooi voor je. En zo loopt het eiland langzamerhand leeg en vergrijst. De kleinere dorpen en stadjes op het eiland ontvolken, basisscholen worden gesloten of geconcentreerd in de grotere plaatsen. Voor de laatste 3 jaren van het VWO – hier ‘gymnasiet’ genoemd – kun je alleen nog maar in Rønne terecht.

De ouderenzorg is in Denemarken al jaren een verantwoordelijkheid van de gemeenten en drukt als gevolg van de toenemende vergrijzing steeds zwaarder op de begroting van Bornholm. Het aantal ouderen op Bornholm boven de 67 neemt de komende vier jaar naar verwachting met 11 procent toe, en het aantal 90-plussers zelfs met 17 procent, zonderdat het budget navenant stijgt. Met als gevolg steeds strengere criteria om voor thuiszorg in aanmerking te komen of verminderde serviceverlening. Niet meer wekelijks onder de douche, maar nog maar één keer in de twee of drie weken, en meer van dat soort maatregelen.

In de vijftig jaar dat ik nu op Bornholm kom, heb ik de economie geleidelijkaan zien teruglopen. Landbouw werd grootschaliger, het aantal boerderijen en dus boeren dat in de landbouw een boterham kon verdienen liep terug. De visserij verdween grotendeels, industrieën verdwenen compleet (Hasle Klinker Fabrik, Søholm Keramik, Hjorts Fabrik, Vang Granit en Moseløkken Sten Brud). En het toerisme werd een steeds belangrijker factor met als gevolg een verschraling van het winkelaanbod: steeds meer kledingwinkels met aanbod gericht op de toerist die slechts gedurende de drie zomermaanden in groten getale op het eiland is. Idem voor wat betreft de horeca.

Bornholm wordt ook steeds armer, heb ik het idee. Een toenemend aantal huizen staat te koop en ook steeds langer te koop. Huizen zitten vaker minder fris in de verf dan vroeger; op het wegenonderhoud wordt bezuinigd. Op het platteland zie je zelfs geregeld compleet vervallen huizen of boerderijen staan waar niemand meer woont en waar niets meer mee gebeurt.

Wat dat betreft werd en wordt het mij wel eens triest te moede als ik hier ben en krijg ik het gevoel van een stervend eiland…

Update
Asielzoekers tellen niet mee. Zij krijgen pas een CPR als ze een verblijfsvergunning hebben gekregen.