Bijvangst

Weg vrije avond voor de jongens die hun dienstplicht vervullen bij Beredskabsstyrelsen op Bornholm. Er wachtte hen een zware klus eergisteravond, gehuld in chemicaliënpak, met persluchtmasker op en zuurstoffles op de rug.

mosterdgasbombe4

Michael Grønbech-Dam van Beredskabsstyrelsen – de deense rampendienst – schatte in rond middernacht klaar te zullen zijn. De kotter R200 Cometen uit Svaneke had die middag bij het vissen een bom in zijn netten gekregen. De schipper dacht eerst dat het een boomstam was; toen de Oostzee nog een binnenzee was, vlak na de laatste ijsstijd, was Bornholm nog met het noordduitse vasteland verbonden en groeiden er uitgestrekte dennenbossen tussen Bornholm en Rügen, en zo nu en dan krijgt een visser daarvan nog restanten in zijn net. Een zo’n opgeviste boom, ruim 8000 jaar oud, is in het Bornholms Museum op de archeologische afdeling te bewonderen.

Maar nee, het was dit keer geen boomstam maar een bom uit de tweede wereldoorlog. Een mosterdgasbom, en de tweede al die dit jaar door een bornholmse visser aan land werd gebracht. Medewerkers van de deense Explosieven Opruimings Dienst schatten deze bom op 100 kilo.

mosterdgasbom3

Na afloop van de tweede wereldoorlog waren de Russen opgescheept met omvangrijke munitievoorraden van de Duitsers. Naast gewone munitie o.a. ook fosforgranaten en bommen met gifgas, waaronder mosterdgas. Niet wetend wat daarmee te doen werden die voorraden dan maar in de Oostzee gedumpt, niet ver van Bornholm vandaan. (Trouwens, ook in de Noordzee voor de Belgische en Nederlandse kust zijn verschillende dumpplaatsen van munitie met gifgas uit de Eerste en Tweede Wereloorlog.)

Ontdekt een visser dit soort oorlogstuig in zijn netten, dan meldt hij dit direct en vaart meteen naar – afhankelijk van hoe de wind staat – de haven van Rønne of Nexø om zijn ‘vangst’ in te leveren en zijn boot te laten schoonmaken. Omdat de wind de afgelopen dagen uit het oosten kwam, waren Rønne en Nexø geen optie en moest de visser naar de haven van Tejn varen aan de andere kant van Bornholm. Daar zou het mosterdgas namelijk bij eventuele lekkage van de bom de zee opwaaien en niet het land op.

Na inspectie van de bom werd deze opnieuw in zee gedumpt en ook moest de visser zijn hele voorraad gevangen vis – 1200 kilo kabeljauw en 400 kilo platvis – weer overboord kieperen, omdat besmetting met mosterdgas niet uitgesloten kon worden.

En vervolgens werd de hele boot met alles wat erop en eraan zit door de mannen van Beredskabsstyrelsen in hun chemicaliënpakken met persluchtmaskers en zuurstofflessen schoongespoten en ontsmet met natriumhydrochloriet. Rond tien uur ’s avonds waren ze daarmee klaar en was de R200 Cometen weer spic & span.

Op de foto hieronder de schoonmaak van de R499 Mickentho, die op 27 januari j.l. ook een mosterdgasbom in zijn netten kreeg.

sennepsgasbombe